ในปี 2541 คณาจารย์ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้พบกุ้งน้ำจืดชนิดใหม่ของโลก จึงได้ทำหนังสือกราบบังคมทูลขอพระราชานุญาต อัญเชิญพระนามาธิไชยของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เป็นชื่อทางวิทยาศาสตร์ของกุ้งว่า "Macrobrachium sirindhorn" และมีชื่อไทยว่า “กุ้งเจ้าฟ้า” เพื่อเฉลิมพระเกียรติในวโรกาสที่ทรงเจริญพระชนมายุครบ 43 พรรษา

กุ้งเจ้าฟ้า กุ้งน้ำจืดชนิดใหม่ของโลก ที่ค้นพบโดย ศ.ไพบูลย์ นัยเนตร แห่งภาควิชาชีววิทยา  คณะวิทยาศาสตร์   จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  และพล. ตรีพิศาล วัฒนคีรีวงศ์  รองผู้อำนวยการสำนักงานวิจัยและพัฒนาการทหารกลาโหม พร้อมคณะให้ความร่วมมือ ช่วยเก็บตัวอย่างจากถ้ำยามอน และ ถ้ำแม่ละนา อ.ปางมะย้า จ.แม่ฮ่องสอน

กุ้งที่พบมีลักษณะเด่น คือมีกรีรูปร่างเป็นใบหอก และมีจำนวนฟันบนกรี  เป็น 3 (10-11) ขาเด่นคู่ที่ 2  ซึ่งเป็นก้ามหนีบใหญ่ มีลักษณะรูปร่างแตกต่างจากชนิดอื่น คือ นิ้วหนีบทั้งสองข้างเรียบและไม่มีร่อง ส่วนอุ้งก้ามจะมีตุ่มเล็กๆ กระจายอยู่รอบๆ ลำตัวมีสีขาวเมื่อถูกแสงไฟขณะที่ว่ายอยู่ในถ้ำ แต่พอพ้นน้ำขึ้นจะค่อยๆ กลายเป็นสีแดง  เรื่อๆ จนถึงสีแดงเข้มตามลำดับ กุ้งชนิดนี้อาศัยอยู่ในถ้ำมืดและอยู่ลึกจากปากถ้ำเข้าไปประมาณ 1 กม. ขนาดของกุ้งใหญ่ที่สุดที่จับได้ประมาณ 5 ซม. เมื่อส่งตัวอย่างไปตรวจสอบที่พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาของประเทศเนเธอร์แลนด์ พบว่าเป็นกุ้งน้ำจืดชนิดใหม่ของโลก